Κούβα: Ένας μήνας στο νησί όπου τα πάντα κινούνται σε ρυθμούς… salsa!

“Η Κούβα είναι ίσως το μόνο μέρος στον κόσμο όπου μπορείς να είσαι ο εαυτός σου και κάτι περισσότερο από τον εαυτό σου την ίδια στιγμή”..

Pedro Juan Gutierrez, Κουβανός μυθιστοριογράφος

του Ορέστη Χατζόπουλου, φιλική συμμετοχή Όλγα Δασκαλή 

Κούβα (προέρχεται από τη λέξη “cubanacán”, που σημαίνει «κεντρικός τόπος»).
Ένα όνομα που στο άκουσμα του διεγείρει την φαντασία, καθώς, όπως θα έλεγε κανείς, ποτέ άλλοτε ένα τόσο μικρό μέρος δε χώρεσε τόσο πολύ μυστήριο, ιστορία, ιδεολογία. Η χώρα του Fidel και του Che, που πεισματικά επιμένει στα ιδεώδη της σοσιαλιστικής επανάστασης, η χώρα με την πλούσια μουσική παράδοση (της salsa, της son[1] και της rumba[2]), του ρουμιού και των περίφημων κουβανικών πούρων, με τα αμάξια αντίκες και τους χαμογελαστούς της κατοίκους που πρώτα μαθαίνουν να χορεύουν και μετά να περπατούν.

Για πολλά χρόνια αποτελούσε έναν άπιαστο προορισμό ζωής. Ώσπου λίγους μήνες πριν, το όνειρο αυτό άρχισε να παίρνει σάρκα και οστά. Αφού τακτοποίησα τα διαδικαστικά (εισιτήρια, διαμονή, ταξιδιωτική βίζα και ασφάλεια) και κάποιες προσωπικές εκκρεμότητες, άρχισα σιγά σιγά να προετοιμάζομαι για το μεγάλο ταξίδι. Οι τελευταίες μέρες πριν την αναχώρηση περνούσαν απελπιστικά αργά, καθώς, όπως φυσικό, το μυαλό βρισκόταν ήδη εκεί, πιάνοντας συχνά τον εαυτό μου να σιγοτραγουδάει αγαπημένα κομμάτια της Celina Gonzalez (την εθνική τους τραγουδίστρια) και να περπατάει στον δρόμο με βηματισμό… salsa.

◊  Το χρονικό ενός ταξιδιού 

Μετά από ένα μακρύ σχετικά ταξίδι (το οποίο διήρκησε ούτε λίγο ούτε πολύ 20 ώρες), έφτασα «σπίτι» (σε ένα μικρό διαμερισματάκι – ή αλλιώς casa particulares – στο κέντρο της Αβάνας), όπου με υποδέχθηκε η Όλγα, η συνοδοιπόρος μου στο μεγαλύτερο κομμάτι της παραμονής μου εκεί. Καθότι είχε φτάσει μια βδομάδα πριν, με βομβάρδισε με ένα σωρό πληροφορίες και εντυπώσεις από τις προηγούμενες μέρες (βέβαια, λόγω εξάντλησης, δεν μπόρεσα να συγκρατήσω τίποτε, παρά μόνο τον πηγαίο ενθουσιασμό της). Την επομένη φόρεσα το σακίδιο με τα απαραίτητα και ξεκινήσαμε τις εξορμήσεις στην πόλη.

Πρώτη Στάση: Αβάνα

Η Αβάνα ιδρύθηκε το 1515. Πέραν της αναμφισβήτητης ομορφίας της, πρόκειται για μία πόλη μοναδική καθώς αποτελεί μικρογραφία της κοινωνικής πραγματικότητας όχι μόνο στην Κούβα αλλά και στην ευρύτερη περιοχή της Λατινικής Αμερικής. Υπό το πρίσμα αυτό, η πόλη μπορεί να διαιρεθεί νοητά σε τρεις βασικές περιοχές/διαμερίσματα:

α) Την Παλιά Αβάνα (Habana Vieja), το ιστορικό/τουριστικό/κοσμοπολίτικο κέντρο, με την εντυπωσιακή αρχιτεκτονική του που καλύπτει διάφορα ρεύματα, από baroque μέχρι art deco,

habana vieja 2

β) το Κέντρο (Centro Habana), με τις θορυβώδεις και πολυπληθείς φτωχογειτονιές, και

habana centro 6

γ) το Vedado, το εμπορικό κέντρο της πόλης με τους φαρδείς δρόμους και τα νεοκλασικά κτήρια.

habana vedado 1

Η Παλιά Αβάνα αποτελεί από μόνη της ένα τεράστιο μουσείο (έχει ανακηρυχθεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς από την Unesco), σε μια έκταση τόσο μεγάλη που όμοιά της δεν έχω ξανασυναντήσει. Τα πάντα από τουριστικής πλευράς βρίσκονται εδώ: πολυάριθμα αρχιτεκτονικά στολίδια από κάθε εποχή, όπως ο επιβλητικός Καθεδρικός Ναός (ολοκληρώθηκε το 1787), μικρές (όπως η Plaza de Armas, όπου συνήθιζε να μένει ο E. Hemingway, μεγάλος θαυμαστής του Νησιού) ή μεγαλύτερες πλατείες, όπως η Plaza Vieja, η οποία αποτελούσε αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής μου «ρουτίνας»: καφές, βιβλίο και λίγο χάζεμα υπό τους ήχους των οργάνων των πλανόδιων μουσικών.

habana vieja 5

Εδώ έχει κανείς την ευκαιρία να επισκεφτεί διάφορα θεματικά μουσεία, όπως το Μουσείο του Ρουμιού (Mouseo de Ron), το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης (το οποίο είχε μια ενδιαφέρουσα γκάμα εκθεμάτων – συναντήσαμε μέχρι και έργα μανιεριστών) και, φυσικά, το Μουσείο της Επανάστασης (Museo de la Revolución). Στεγαζόμενο στην πρώην κατοικία του δικτάτορα Batista, το μουσείο φιλοξενεί πλούσιο υλικό, με τη μορφή επεξηγηματικών εικόνων, αποκομμάτων του τύπου αλλά και ομοιωμάτων, όπως εκείνου που αναπαριστά τον Che Guevara μαζί με τον Camilo Cienfuegos[3] στα βουνά της Sierra Maestra (η παραμονή των ανταρτών εκεί διήρκησε δύο ολόκληρα χρόνια).

habana museo de la revolución 5

Περάν της άκρως λεπτομερειακής περιγραφής της προ και μετά-επαναστατικής περιόδου, μάς δόθηκε η ευκαιρία να γνωρίσουμε και άλλες σημαντικές προσωπικότητες του Νησιού, όπως του ποιητή και συμβόλου του αγώνα για την ανεξαρτησία από την ισπανική κυριαρχία (έπειτα από 400 σχεδόν χρόνια), José Martí Pérez, και του πολιτικού και πρώτου Προέδρου της ανεξάρτητης Κούβας, Tomás Estrada Palma. Είχε γενικά πολύ διάβασμα το μουσείο.

Τα πρωινά γενικά περνούσαν ήσυχα, με την Όλγα να κάνει μαθήματα son στην ταράτσα της οικοδομής (με μια θέα εκπληκτική αφού εκτεινόταν μέχρι τη θάλασσα και τα κάστρα της αντίπερα όχθης), κι εμένα να χαζεύω κάτι αρθράκια στο laptop, μέχρι να έρθει η ώρα της καθημερινής μας αναχώρησης.

Επί τη ευκαιρία, για internet στο σπίτι ούτε λόγος μιας και η πρόσβαση σε αυτό απαιτούσε μια μίνι οδύσσεια, καθώς έπρεπε πρώτα να στηθείς αρκετή ώρα στην ουρά σε ειδικά περίπτερα προκειμένου να προμηθευτείς μία κάρτα. Ωστόσο, τέσσερις στις πέντε φορές εξαντλούνταν, αφού πάντοτε έμπαινε «σφήνα» κάποιος Κουβανός και τις αγόραζε όλες, ώστε να αναγκαστείς να τις αγοράσεις στη διπλάσια τιμή μετά το «άκυρο» – με ευγενικό τρόπο είναι η αλήθεια – της υπαλλήλου. Διαφορετικά, έπρεπε να ξαναπεράσεις – και να ξαναπεράσεις – μέχρι να σταθείς τυχερός ! 

habana centro (internet kiosk)

Στη συνέχεια, καθόσουνα σε μια γωνία των πάρκων («χώρους αποχαύνωσης» τους έλεγα εγώ, αντικρίζοντας την υπερβολή στα βλέμματα των περισσοτέρων που κάθονταν εκεί με τις ώρες) περιμένοντας να φορτωθούν – με ρυθμούς χελώνας – οι επιθυμητές ιστοσελίδες.

Η καθημερινή επιστροφή γινόταν από την παραλιακή οδό, τη γνωστή Malecón. Τα βράδια γέμιζε από νεαρούς Κουβανούς, οι οποίοι, ελλείψει χρημάτων, οργάνωναν μικρούς χώρους συνάθροισης με την συντροφιά μουσικής και λίγου ρουμιού. Σε διαφορετική περίπτωση, ο δρόμος μας περνούσε μέσω της – χιλιοπερπατημένης καθοδόν προς το σπίτι – San Rafael, όπου πάντα κάναμε στάση στην συνοικιακή υπαίθρια αγορά και προμηθευόμασταν κάθε λογής φρούτα και λαχανικά που συνόδευαν τα φτωχικά μας γεύματα.

habana centro (street market 2)

Γενικά, υπήρχε ένα θέμα με το φαγητό στην πόλη, καθώς η μονοτονία του κοτόπουλου με ρύζι, μαύρα φασόλια και… τηγανιτές μπανάνες πέρα από ένα σημείο κατάντησε κουραστική για το στομάχι (ευτυχώς που οι πρώιμες ανησυχίες μου αναφορικά με το φαγητό – ως κλασικός Έλληνας – με οδήγησαν στην απόφαση να φορτώσω την μισή μου βαλίτσα με λιχουδιές, όπως μακαρόνια, σάλτσες και πολλά είδη τυριών) αν και ενίοτε βρίσκαμε διεξόδους σε κάποια αξιόλογα εστιατόρια / paladares[4]

Ένα άλλο ζήτημα που προέκυψε ήταν και η απουσία πόσιμου νερού, γεγονός που μας ανάγκαζε να αγοράζουμε κάθε τόσο μπουκάλια με νερό (κάτι που θα με στοιχειώνει για πολύ καιρό ακόμα καθώς λόγω περιβαλλοντικών ανησυχιών – σε βαθμό ψύχωσης – στην Ελλάδα δεν αγοράζω ποτέ).

Τα βράδια στην Αβάνα ήταν μαγευτικά. Η πόλη με κάθε τρόπο σε καλούσε να εξερευνήσεις κάθε σοκάκι της, αφήνοντας μια αίσθηση μυστηριακή καθώς διέσχιζες τα στενά δρομάκια (μου θύμιζε μια παλιά διαφήμιση του Bacardi για όσους την πρόλαβαν[5]), παρασυρόμενος από την κουβανέζικη μουσική και τους ήχους των claves που ακούγονταν σχεδόν σε κάθε σπίτι, ενώ από τα παράθυρα διέκρινες φιγούρες να μιλούν, να πίνουν και να χορεύουν. Μια ανάλογη κατάσταση (προσαρμοσμένη βέβαια στις εκάστοτε τουριστικές απαιτήσεις χωρίς όμως να αλλοιώνει τον χαρακτήρα της) επικρατούσε και στην Παλιά Πόλη, όπου στο κάθε μαγαζί (από τα διάσημα “Bodeguita del Medio” και “Floridita”, μέχρι τα πιο «ταπεινά»), η μουσική από τις μικρές μπάντες σε αγκάλιαζε, ενώ συχνά σχηματίζονταν υπαίθρια χορευτικά σύνολα όπου αναμειγνύονταν οι ντόπιοι με τους τουρίστες.

Γενικά, υπήρχε παντού η αίσθηση ότι κάτι το ωραίο, το εκστασιακό, επρόκειτο να συμβεί. Έτσι, για παράδειγμα, ένα από τα ομορφότερα βράδια μου ήταν όταν, σε μια κατά τα άλλα συνηθισμένη νύχτα, τα βήματά μου με οδήγησαν σε μια μπουάτ: Μια μπάντα από μεσήλικες αλλά δεξιοτέχνες Κουβανούς, ένας «θεός» παρουσιαστής, που στα μέσα του προγράμματος έδωσε μία απίστευτη solo performance, και τρία εξαιρετικά χορευτικά ζευγάρια που έδωσαν μοναδικές χορογραφίες, ενώ ενίοτε σήκωναν τους θαμώνες να χορέψουν μαζί τους (ήταν το σημείο όπου μια από τις χορεύτριες μου ζήτησε να χορέψουμε μαζί, με αποτέλεσμα εμένα να μου κοπούν τα πόδια, καθότι όχι και ο καλύτερος χορευτής του κόσμου, αν και εν τέλει – προς μεγάλη μου έκπληξη – η επίδοσή μου ήταν αρκετά αξιοπρεπής).

habana nights (boîte)

Η διαμονή μας στην πρωτεύουσα συνέπεσε με την έναρξη του Λατινοαμερικάνικου Φεστιβάλ Κινηματογράφου, με πολυάριθμες προβολές σημαντικών σκηνοθετών από όλες τις μεριές της Λατινικής Αμερικής, και με μεγάλη συμμετοχή. Εκεί μας δόθηκε η ευκαιρία να παρακολουθήσουμε ένα ενδιαφέρον ντοκιμαντέρ για την κουβανέζικη γαστρονομία και την σύνδεσή της με τις τοπικές ιδιαιτερότητες και παραδόσεις της κάθε περιοχής, γεγονός που μας έκανε να δώσουμε άλλη μια ευκαιρία στην τοπική κουζίνα και, όπως αποδείχθηκε κυρίως στα μετέπειτα ταξίδια μας στην επαρχία, δικαιωθήκαμε σε μεγάλο βαθμό.

Εξόρμηση στην Κουβανική Επαρχία: Η Κοιλάδα Viñales

Έπειτα από ένα αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα παραμονής στην Αβάνα, έφτασε η ώρα της πρώτης εξόρμησης. Προορισμός η επαρχία Pinar del Rio και συγκεκριμένα η κοιλάδα Viñales, ένας οικοτουριστικός παράδεισος, με τα πολύχρωμα σπιτάκια, τις αχανείς εκτάσεις καπνών (από τα οποία φτιάχνονται τα περίφημα κουβανέζικα πούρα) και τις mogotes, τους στρογγυλούς, καταπράσινους λοφίσκους από ασβεστόλιθο που προσέφεραν μια εικόνα μαγευτική.

Viñales Countryside 9.jpg

Ο χαρακτηρισμός της περιοχής ως εθνικού πάρκου και οι συνακόλουθοι περιορισμοί που αυτό συνεπάγεται (όπως οι παραδοσιακοί τρόποι παραγωγής και η απουσία χρήσης χημικών) σε συνδυασμό με τους αντικειμενικούς οικονομικούς περιορισμούς προσέδωσαν στο μέρος μια ιδιαιτερότητα που σε παρέπεμπε σε άλλες εποχές. Δυσκολεύομαι να θυμηθώ την τελευταία φορά που είδα το όργωμα του χωραφιού να γίνεται με άροτρο και βόδια. Από παντού ξετρύπωναν μικρά οικογενειακά/συλλογικά αγροκτήματα, με σκεπές από καλάμια, που παρήγαγαν τοπικά προϊόντα, μεταξύ άλλων καπνό, καφέ, μέλι και ένα τοπικό ρούμι, το Gyaybita.

viñales countryside 7

Οι παραγωγοί εκεί ήταν οργανωμένοι σε μικρές συνεταιριστικές ομάδες (κολεκτίβες), και διαδραμάτιζαν κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη του οικοτουρισμού με περιηγήσεις στις εγκαταστάσεις τους, ενημέρωση γύρω από τις μεθόδους παραγωγής και τα προϊόντα τους (ο δικός μας ξεναγός/παραγωγός μας έκανε μια live επίδειξη του πως παρασκευάζεται ένα πούρο), γευσιγνωσίες, διαδρομές στην εξοχή με άλογα κλπ.

viñales cooperative 5

Οι εντυπώσεις που μας άφησαν ήταν εξαιρετικές. Πραγματικά ήμασταν ενθουσιασμένοι από το όλο στήσιμο του οικοτουρισμού, θα μπορούσε κανείς να το συγκρίνει με εκείνο των αντίστοιχων των ανεπτυγμένων χωρών στην Ευρώπη (για την Ελλάδα κανένας λόγος σύγκρισης). Η παραμονή μας στο μέρος συνοδεύτηκε από εξορμήσεις στην εξοχή με τα ποδήλατα, την επίσκεψη στον λεγόμενο «Προϊστορικό Βράχο» (“Mural de la Prehistoria”), που παρότι δεν το λες και «προϊστορικό», εντούτοις το τοπίο ήταν πανέμορφο.

viñales mural de la prehistoria 1
Ακολούθως, στην “Cueva del Indio”, μια εντυπωσιακή σπηλιά που τη διασχίζει κανείς την μισή διαδρομή με τα πόδια και την υπόλοιπή με.. βάρκα, καθώς εντός αυτής αναδύεται μια μικρή λίμνη.

viñales cueva del indio 6

Προτού επιστρέψουμε πίσω στη βάση μας, η κοιλάδα μας «αποχαιρέτησε» με μια πανηγυρική βραδιά, στο κέντρο του οικισμού, με περιπλανώμενες μπάντες και αυτοσχέδια μπαρ (σε ένα από αυτά δοκιμάσαμε την πιο γευστική piña colada σε οικολογικό ποτήρι – από ανανά), και φυσικά με πολύ μουσική και χορό.

viñales nights 4

Back to base 

Η άφιξη φίλων από την Ελλάδα κατά την περίοδο των γιορτών, μάς έδωσε την αφορμή να ακολουθήσουμε ένα πιο «τουριστικό» πρόγραμμα. Για αρχή περιηγηθήκαμε, με μια κλασσική ροζ Cadillac, σε διάσημα τουριστικά αξιοθέατα της Αβάνας, όπως η Plaza de la Revolución, η πλατεία που φιλοξενούσε τις σημαντικότερες πολιτικές συγκεντρώσεις και τις θρυλικές πλέον ομιλίες του Fidel.

habana plaza de la revolución 1

Το πρόγραμμα περιελάμβανε και μια βόλτα με καραβάκι στην απέναντι όχθη του λιμανιού της πόλης, εκεί όπου βρισκόταν ένα επιβλητικό άγαλμα του Χριστού και τα δύο βασικά κάστρα, το Castillo de los Tres Reyes (15ος – 16ος αι) και το Fortaleza de San Carlos de la Cabana (18ος αι), με τα τεράστια τείχη που προστάτευαν την πόλη κατά το παρελθόν από τις επιδρομές των πειρατών.

Έπειτα ακολούθησε το πρώτο μας ταξίδι προς τα ανατολικά, στο περίφημο Varadero, ένα τουριστικό θέρετρο με πολυτελή ξενοδοχεία («παράδεισος» του all-inclusive, που ποτέ δεν κατάλαβα την λογική αυτού αλλά εν πάση περιπτώσει), απαγορευμένο λόγω κόστους για τους Κουβανούς, και μια παραλία που εκτείνεται σε ακτίνα χιλιομέτρων και που δικαιωματικά θεωρείται μία από τις καλύτερες παγκοσμίως (ομολογουμένως το σκηνικό με τους φοίνικες δίπλα στη θάλασσα σε συνδυασμό με την αίσθηση που άφηνε η λευκόχρυση αμμουδιά ήταν κάτι το μοναδικό).

varadero 1

Στον δρόμο της επιστροφής, περάσαμε και από την Matanzas, την λεγόμενη «πόλη των διανοούμενων», με τεράστια λογοτεχνική και μουσική κληρονομιά κατά το παρελθόν, μια όμορφη παραθαλάσσια πόλη, που τελικά μετάνιωσα που της αφιέρωσα τόσο λίγο χρόνο.

Εκείνα τα βράδια επιχειρήσαμε πιο τολμηρές νυχτερινές αποδράσεις, με πιο αξιομνημόνευτες το κλαμπ “1830”, ένα ζωντανό σόου δίπλα στην παραλιακή ζώνη, και το “Fabrica del Arte”, ένας πολυχώρος που είχε μέσα τα πάντα (από φαγητό, εκθέσεις φωτογραφίας, live artistic performances), φέροντας έναν αέρα περισσότερο βερολινέζικο παρά κουβανικό.

habana nights (fabrica del arte 1)

Η αλλαγή του χρόνου μας βρήκε στην ταράτσα της οικοδομής, να χαζεύουμε τις φωτοβολίδες και στο βάθος κάποιες κανονιές από τα δύο φρούρια, ενώ κάτω στον δρόμο η τοπική επιτροπή της γειτονιάς είχε οργανώσει μια μουσική βραδιά στο δρόμο για τον εορτασμό του νέου έτους.

Ταξίδι προς Ανατολάς: Από τη Santa Clara και το Trinidad μέχρι το μακρινό… Baracoa

Η τρίτη φάση του ταξιδιού συνέπεσε με την αναχώρηση των φιλοξενουμένων και την έναρξη, μετά από δύο τρεις μέρες ξεκούρασης και ανασύνταξης δυνάμεων, ενός νέου οδοιπορικού. Προηγήθηκε βέβαια ένας μικρός Γολγοθάς, στο γραφείο μετανάστευσης, προκειμένου να ανανεώσουμε την τουριστική μας βίζα: οχτώ ώρες αναμονή για μια διαδικασία 10 λεπτών, γεγονός που μας έκανε να αναθεωρήσουμε κάποια πράγματα περί ελληνικής γραφειοκρατίας.

Μετά από αυτή την ιδιαίτερη εμπειρία, την επόμενη μέρα ξεκινήσαμε αλλά προς διαφορετικές κατευθύνσεις αυτή τη φορά. Η Όλγα επέλεξε να κάνει το ασύλληπτο: Δεκαοχτώ ώρες σερί με το λεωφορείο, το διαβόητο Viazul, με τις πολικές θερμοκρασίες εντός του, προκειμένου να φτάσει στο Santiago de Cuba και από εκεί στο μακρινό Baracoa[6]. Εγώ από την πλευρά μου, προτίμησα να διαβώ λιγότερο περιπετειώδη (και πολύωρα) μονοπάτια.

Ο τελικός προορισμός ήταν το Trinidad, μετά από μία σύντομη στάση στην Santa Clara (ή αλλιώς την «πόλη της Επανάστασης») και μια επίσκεψη στο μαυσωλείο του Che (ολοκληρώθηκε το 1988 με την συμβολή περισσότερων των 500.000 Κουβανών εθελοντών), προκειμένου να αποτίσω ένα προσωπικό φόρο τιμής σε αυτό το οικουμενικό σύμβολο της αέναης επανάστασης, το πρόσωπο με το ακόρεστο αγωνιστικό οίστρο. Το εσωτερικό του ήταν διαμορφωμένο κατά τρόπο λιτό αλλά τόσο αρμονικά διαρρυθμισμένο, με ελάχιστους πυρσούς να τον φωτίζουν και μια μικρή πηγή στην άκρη που σου δημιουργούσε μια έντονη συγκινησιακή φόρτιση, στεκούμενος μπροστά στο οστεοφυλάκιο του Che και δεκαεπτά συντρόφων του (“guerillas”)[7].

santa clara mausoleum del che

Το Trinidad είναι μια μικρή πόλη αντάξια της φήμης της. Μια μικρή, πολύχρωμη πόλη-μουσείο (χαρακτηρισμένο και αυτή ως Μνημείο της Unesco), σαν αποκομμένη από τον χρόνο, με τα γραφικά της σοκάκια και την αποικιακή αρχιτεκτονική, που κατά το παρελθόν αποτελούσε το κατεξοχήν κέντρο παραγωγής ζάχαρης στον κόσμο.

trinidad 1

Εδώ, τα παλιά ισπανικά αρχοντικά έχουν μετατραπεί σε μουσεία ή χώρους εστίασης, ενώ τα βράδια το μέρος πλημμύριζε από ξένους επισκέπτες (η πόλη φέρει την φήμη της έντονης νυχτερινής ζωής), ενώ κατά τις 10 το βράδυ, στα σκαλοπάτια δίπλα από την εκκλησία απέναντι από την Plaza Mayor, δημιουργούταν μια γιορτινή ατμόσφαιρα με θεάματα παραδοσιακών χορογραφιών.

trinidad nights 3

Ακόμα και τώρα που γράφω, δεν μπορώ να ξεκαθαρίσω τα συναισθήματά μου για το μέρος. Από την μία μένεις πραγματικά εντυπωσιασμένος από την ανέγγιχτη ομορφιά αυτού του οικισμού, από την άλλη δεν μπορείς να παραβλέψεις το γεγονός ότι επρόκειτο για ένα πρώην δουλεμπορικό κέντρο, το οποίο ελάχιστα αναφέρεται (το μόνο που εντόπισα ήταν κάποια εκθέματα σε μια γωνία του Ιστορικού Μουσείου). Όπως ενδεχομένως να συμβαίνει και σε άλλες περιοχές της Αμερικής (από τις ΗΠΑ έως τις χώρες της Λατινικής Αμερικής), ίσως πρόκειται για μία ευρύτερη(?) συμφωνία συναισθηματικής αποφόρτισης μέσω της λήθης (πέραν από τις όποιες αναφορές σε ιστορικά βιβλία) του σκοτεινού παρελθόντος που για εκατοντάδες χρόνια έριχνε τη σκιά της πάνω από την αμερικάνικη ήπειρο.

Σε κάθε περίπτωση, οι άνθρωποι εκεί (όπως και σε ολόκληρη την επαρχία γενικότερα) σου προσέφεραν απλόχερα την φιλοξενία τους, αν και το επικοινωνιακό κομμάτι ήταν ένα ζήτημα καθώς συχνά χανόσουν κάπου στην μετάφραση. Χαρακτηριστικά, θυμάμαι την φορά που συνομιλούσα με την ιδιοκτήτρια του δωματίου που διέμενα, ρωτώντας την (σε μια γλώσσα ισπανόφωνων ιταλικών αναμεμειγμένων με εκφραστικές χειρονομίες – το καλύτερο που μπορούσα να κάνω) για ένα μέρος που ήθελα να πάω, στο Parque El Cubano, αναφορικά με τους τρόπους, το κόστος και την απόσταση, η οποία κουνούσε συγκαταβατικά το κεφάλι διαβεβαιώνοντάς με ότι καταλάβαινε τι ακριβώς ζητούσα. Το αποτέλεσμα ήταν να βρεθώ την επόμενη μέρα στις 9 το πρωί (με το κεφάλι ελαφρώς κουδουνισμένο από το ξενύχτι της προηγούμενης μέρος όπου κατέληξα – με μια ετερόκλητη παρέα γερμανίδων και αμερικάνων – σε μία εντυπωσιακή σπηλιά/disco αλλά με άθλια μουσική) απέναντι σε ένα τύπο (συνοδευόμενος από την κυρά) με δύο άλογα, έτοιμος για να φύγουμε! Χωρίς να καταλάβω και πολλά ξεκινήσαμε προς κάτι καταρράκτες που η απόληξή τους σχημάτιζε δύο φυσικές πισινούλες, όπου δεν αντιστάθηκα και πολύ για να μπω, καθώς η αφόρητη ζέστη και ο πονοκέφαλος δεν με άφησαν άλλη επιλογή από το να μπω στα δροσερά νερά τους.

trinidad parque el cubano 4

Η επιστροφή ήταν πιο σύντομη καθώς ο οδηγός, πιθανώς βιαζόταν να επιστρέψει σπίτι του, έδινε συνεχώς εντολές στα υποζύγια να επιταχύνουν, απόφαση που μου «χάρισε» δύο μέρες πόνου σε όλο μου το σώμα, αν και η εμπειρία στο σύνολό της ήταν τόσο ωραία που το άξιζε 100%.

Την προτελευταία μέρα ξανασυναντηθήκαμε με την Όλγα και με έναν Ιταλό που είχα γνωρίσει κάποιες μέρες πριν στον δρόμο από Santa Clara και αποφασίσαμε να πάμε την επομένη για ένα τελευταίο μπάνιο στην φημισμένη Playa Ancón.

trinidad playa ancón 1

Παρά την εμφανή ταλαιπωρία στο πρόσωπό της, ήταν εμφανής η αίσθηση ικανοποίησης για το ταξίδι της. Θέλοντας να αποφύγω μια απλή περιγραφή του ταξιδιού της, ενέργεια που δεν θα μετέδιδε πιστά τον ενθουσιασμό της original διήγησης, παραθέτω αυτούσιο το δικό της κομμάτι:

“ Ήταν μακρύς ο δρόμος για το Baracoa.. Δεκαέξι (!) ώρες από Αβάνα για Σαντιάγκο και μετά άλλες πέντε ώρες. Άξιζε όμως. Το τελευταίο κομμάτι της διαδρομής ήταν στα βουνά, μέσα στην τροπική βλάστηση, η οποία καταλήγει στο πανέμορφο γαλάζιο τοπίο της Καραϊβικής. Ο οδηγός του λεωφορείου μας σταμάτησε για να αγοράσει μανταρίνια σε μία κυρία στον δρόμο πάνω στο βουνό, κάποιοι επιβάτες τον μιμήθηκαν με αποτέλεσμα να φτάσουμε στον προορισμό μας με άρωμα μανταρινιού. Το Baracoa είναι μικρή και παραθαλάσσια, η πιο παλιά και απομονωμένη πόλη της χώρας.

dav

Όπως σε κάθε μέρος που επισκεφτήκαμε, εντυπωσιαστήκαμε από τους δημόσιους χώρους. Οι πλατείες φιλόξενες με πάρα πολλά καθίσματα και σκιά για όλους, πεζόδρομος στα κεντρικά σημεία, ταμπελίτσες παντού, σκουπίδια πουθενά! (σε αντίθεση με κεντρικά σημεία της Αβάνας όπου ένιωθες ότι πνιγόσουν από αυτά). Ο κόσμος ήταν φιλόξενος και διαφορετικός. Καταρχήν διαφορετικός στην όψη: έφεραν αφροινδιάνικα είτε (σε άλλες περιπτώσεις) ευρωπαϊκά χαρακτηριστικά, καμία σχέση με ότι είχα συναντήσει στην Αβάνα. Τα βράδια, το Casa di Cultura και το Casa de Chocolate φιλοξενούσαν τοπικές μπάντες με παραδοσιακή (son) μουσική ή και πιο μοντέρνα τραγούδια.

Το πιο ωραίο με το Baracoa είναι ότι επειδή είναι πολύ μικρό, έχει ως σημείο αναφοράς την πλατεία. Όλοι οι δρόμοι οδηγούν στην πλατεία! Έτσι, ο όλος ο κόσμος μαζεύεται εκεί για να μιλήσει, να κανονίσει για τη συνέχεια της βραδιάς. Εδώ δεν χρειάζονται τηλέφωνα και ραντεβού, τα πράγματα είναι πολύ πιο απλά, ξέρεις ότι μετά τις 9 το βράδυ θα βρεις τον άλλο εκεί. Πολύ ωραίο αλλά και βολικό και για εμάς τους ταξιδιώτες. Εκεί δίναμε ραντεβού, εκεί γνωρίζαμε και συνομιλούσαμε με τους ντόπιους, εκεί οργανωνόμασταν για το πρόγραμμα της επόμενης ημέρας. Έτσι κι εμείς, μια παρέα κοριτσιών διαφόρων εθνικοτήτων, επιλέξαμε την εμπειρία να ανεβούμε σε τζιπάκι, σαν σε σαφάρι, περνώντας μέσα από ένα δύσβατο χωματόδρομο 22 χλμ, ο προορισμός όμως μας δικαίωσε πλήρως: Playa Maguana, με άλλα λόγια λευκή άμμος, γαλάζια νερά, μοχίτο με passion fruits, ψαράκι με γαρνιτούρα μάνγκο και μπανανόριζο, και άλλη μία αξέχαστη μέρα για τα πρακτικά!

Εκεί συναντήσαμε δύο γκρουπ που είχαν έρθει για επίσκεψη στο Εθνικό Πάρκο, που περιλάμβανε ένα πλούσιο οικοσύστημα (δυστυχώς δεν είχα την δυνατότητα να το επισκεφτώ). Μία από την παρέα, η Πολωνή, μας αποχαιρέτησε φεύγοντας για πεζοπορία στο βουνό Yumuri, ενώ εγώ, καθώς βιαζόμουν να προλάβω το λεωφορείο, επισκέφτηκα το Αρχαιολογικό Μουσείο (“La Cueva del Paraiso”), ένα μουσείο μέσα σε μια σπηλιά στο βουνό, το οποία παρουσίαζε διάφορες αναπαραστάσεις από την ζωή των ιθαγενών του νησιού, της αυτόχθονης φυλής Taino[8], πραγματικό οικομουσείο με πολύ έμπειρο ξεναγό και καταπληκτική θέα.

dav

Το Santiago de Cuba, ή αλλιώς η πολιτιστική πρωτεύουσα της χώρας, όπου εδώ στήθηκε το πρώτο εργοστάσιο παραγωγής ρουμιού. Με ταλαιπώρησε για να φτάσω, αλλά άξιζε παρά τον πόνο στην ουρίτσα μου και τις πολικές θερμοκρασίες στο λεωφορείο (όσοι πάτε να έχετε μαζί σας ένα μπουφάν, για να μην πω και… κασκόλ).

Στην αρχή με μπέρδεψε καθώς αρχικά την θεώρησα μια ήρεμη πόλη (πιθανώς επειδή έφτασα μεσημέρι υπό συνθήκες αφόρητης ζέστης, η οποία αντιμετωπίζεται μόνο με μια μεσημεριανή σιέστα – πρακτική που ακολουθούν με ευλαβικό τρόπο οι κάτοικοι εκεί).

sdr

Το βράδυ βέβαια μεταμορφώνεται σε μια θορυβώδη πόλη με μουσική παντού (αργότερα έμαθα ότι από εδώ διαδόθηκε η son και salsa). Μάλιστα, έτυχε να παραβρεθώ σε μία φανταστική συναυλία στο πάρκο Céspedes, όπου από το πουθενά ένα-ένα τα μέλη της ορχήστρας συγκεντρώνονταν στο κέντρο της (φέρνοντας ο καθένας το δικό του κάθισμα και μουσικό όργανο) προτού μας χαρίσουν ένα απολαυστικό ρεσιτάλ μουσικής για περισσότερο από μία ώρα.

Γενικά, η παρουσία μου συνέπεσε με τους εορτασμούς της 60ης επετείου της Επανάστασης, με μια μεγάλη υπαίθρια έκθεση στο κέντρο της πλατείας (υπενθυμίζεται ότι η επανάσταση ξεκίνησε από εδώ).

sdr

Στο Santiago νιώθεις ότι βρίσκεσαι σε μια μεγάλη οργανωμένη επαρχία. Καθαροί δρόμοι, πολύχρωμα κτίρια, το ιστορικό της κέντρο (Casco Historico) και εμπορικοί δρόμοι, ο Καθεδρικός Ναός και πολλά μουσεία, όπως το Museo Bacardí και το de la Clandestina.

Περισσότερο, όμως, με εντυπωσίασαν οι άνθρωποι, οι οποίοι ήταν πολύ κοινωνικοί (προσπαθούσαν να σου μιλήσουν στα αγγλικά) και ανοιχτοί για συζήτηση. «Μου αρέσει να μιλάω με ξένους επειδή δεν έχω την δυνατότητα να ταξιδεύω και έτσι ταξιδεύω μέσα από αυτούς», μου εκμυστηρεύτηκε ένας πολύ φιλικός Κουβανός, ο οποίος, ξαφνιάζοντάς με τις ερωτήσεις για την χώρα μου: για τους ανθρώπους εκεί, το λάδι, την θάλασσα για την ιστορία (μου ανέφερε χαρακτηριστικά τον Όμηρο και τον Λεωνίδα), ακόμα και για την οικονομική μας κρίση! ”

Τελευταίες μέρες πριν την Επιστροφή

Την τελευταία μέρα στο Trinidad συνειδητοποιήσαμε ότι οι μέρες είχαν σχεδόν περάσει, ως εκ τούτου θα έπρεπε να επισπεύσουμε την επιστροφή μας στην Αβάνα, αφήνοντας κατά μέρος τα όποια σχέδια για επίσκεψη στην γειτονική πόλη Cienfuegos.
Στον δρόμο της επιστροφής, ο καθένας μας τσέκαρε τα leftovers. Πρώτο στη λίστα ήταν η επίσκεψη στην πλατεία Paseo del Prado, μία κουβανέζικη εκδοχή της Μονμάρτης, η οποία φιλοξενούσε καλλιτέχνες που εξέθεταν τα έργα τους, από συλλογές φωτογραφιών μέχρι διάφορες εικαστικές δημιουργίες ποικίλων τεχνοτροπιών.

habana paseo del prado 2

Επόμενη στάση ένα τελευταίο παγωτό στο φημισμένο Coppelia, ή αλλιώς «η εκδίκηση των Κουβανών», καθότι επρόκειτο για μια gelateria στο μέγεθος ενός πάρκου, προορισμένο σχεδόν αποκλειστικά για Κουβανούς (οι ξένοι οδηγούνταν σε μια παραγκωνισμένη γωνίτσα του πάρκου).

Μια μέρα πριν την αναχώρηση, κάναμε ένα μίνι απολογισμό. Σίγουρα θα θέλαμε να κάνουμε πολλά ακόμη πράγματα, ή να επισκεφτούμε και άλλα μέρη, όπως το Cienfuegos, το λεγόμενο «Μαργαριτάρι του Νότου» που ιδρύθηκε (το 1819) από Γάλλους εποίκους, καθώς και στην ευρύτερη περιοχή της χερσονήσου Zapata, με τον μεγαλύτερο υδροβιότοπο της Καραϊβικής, όπως επίσης και το μακρινό Holguin «το πιο όμορφο μέρος που τα ανθρώπινα μάτια είδαν ποτέ», σύμφωνα με τον Columbus. Εντούτοις, συμφωνήσαμε ότι το ταξίδι αυτό μας έδωσε τόσα πολλά που υπερέβησαν τις αρχικές μας προσδοκίες.

Η (24ωρη) επιστροφή στην Ελλάδα μας βρήκε κατά 5 κιλά ελαφρύτερους και με αμέτρητα χιλιόμετρα στα πόδια μας, αλλά με πλούσιες αναμνήσεις και πολυάριθμες ιστορίες που θα μείνουν για πάντα χαραγμένες στη μνήμη μας.
… τουλάχιστον μέχρι το επόμενο ταξίδι 😉

◊  Σχόλια/Εντυπώσεις από το Ταξίδι

Από τότε που άρχισα να κρατάω σημειώσεις για το ταξίδι, προβληματίστηκα σχετικά με τον τίτλο που θα έπρεπε να βάλω στο άρθρο. Το «μέρος όπου ο χρόνος έχει σταματήσει να κυλάει», ίσως είναι πλέον παραπλανητικός. Η Κούβα είναι πράγματι μια χώρα ιδιαίτερη, με ένα ιδιότυπο ελεγχόμενο σοσιαλιστικό καθεστώς, εντούτοις και αυτή δεν θα μπορούσε να μην έχει επηρεαστεί από την σύγχρονη πραγματικότητα. Εξάλλου, όσες πόρτες να κλείσεις, ο άνεμος της παγκοσμιοποίησης, της pop κουλτούρας και των δυτικών προτύπων πάντοτε θα βρίσκει τρόπους να εισβάλλει μέσα.

Κατά μία έννοια επομένως, η χώρα κινείται σε ρυθμούς salsa: βήματα προς τα εμπρός (στο χρόνο) αλλά και βήματα προς τα πίσω. Εδώ θα συναντήσει κανείς σύγχρονα αυτοκίνητα να κινούνται πλάι στα αμάξια-αντίκες, νέες οικοδομές να ξεπροβάλλουν δίπλα στα ιστορικά κτήρια, νέους με τα smartphone στο χέρι, αλλά και παιδιά να παίζουν στις πλατείες αυτοσχέδια παιχνίδια (αν θυμάστε τις μπίλιες που παίζαμε στα διαλειμματα στο δημοτικό).

Αυτό ακριβώς είναι που κάνει την Κούβα να παραμένει κάτι το μοναδικό, το ότι αναδύεται μέσα από τις αντιθέσεις της. Αυτή είναι και η ουσία της salsa: η ανάμειξη διαφορετικών, συχνά αντιτιθέμενων συστατικών στοιχείων. Εδώ θα βιώσει κανείς την κοσμοπολίτικη αύρα που φέρνει η Παλιά Αβάνα, το Trinidad και τα διάφορα τουριστικά θέρετρα, την γαλήνια ηρεμία της επαρχίας, μέχρι την μυστηριακή γοητεία των φτωχογειτονιών της πρωτεύουσας και την αυθεντικότητα των αυτόχθονων της φυλής Taino στο νότιο μέρος του νησιού. Σε κάθε γωνιά του νησιού αισθανόσουν μια πολιτισμική μαγεία, απαύγασμα μιας σύνθεσης των διαφόρων πολιτισμικών στοιχείων (μιας μείξης συστατικών καθολικής προέλευσης με τις μυστικιστικές και τελετουργικές παραδόσεις και έθιμα των αφρικάνικων, πατρογονικών, θρησκειών).

Η Κούβα είναι κάτι περισσότερο από τις όμορφες πόλεις, τα πολυτελή ξενοδοχεία και τις εντυπωσιακές της παραλίες. Πάνω απ’ όλα είναι οι άνθρωποι, αυτός ο ιδιαίτερος λαός, με το μόνιμο χαμόγελο στο πρόσωπο, που παρά την φτώχεια, τις δυσκολίες και την στέρηση βασικών αγαθών, ακολουθούν έναν τρόπο ζωής τόσο ελκυστικά διαφορετικό: «μιλούσε, έτρωγε, ζωγράφιζε, ερωτευόταν, χόρευε και ζούσε τη ζωή του σαν Κουβανός..», είχε γράψει κάποτε για έναν χαρακτήρα του ο G.G. Marquez σε ένα από διηγήματά του[9], θέλοντας να περιγράψει αυτή την μοναδικότητα των Κουβανών.

Στο άρθρο αυτό, σκοπίμως απέφυγα να προχωρήσω εις βάθος γι αυτό το ιδιότυπο καθεστώς, εξάλλου δεν αποτέλεσε εξαρχής πρωταρχικό μου στόχο. Εντούτοις, σε όλο το ταξίδι, και εγώ και η Όλγα επιδιώξαμε να ανοίξουμε κουβέντα με όποιον/α μας δινόταν η ευκαιρία προκειμένου να εξάγουμε κάποιες πληροφορίες, κυρίως σε ό,τι αφορά κάποια κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα.
Δυστυχώς, η γλώσσα ήταν ένα ανυπέρβλητο εμπόδιο για μεγάλης έκτασης συζητήσεις, εντούτοις καταφέραμε να συγκρατήσουμε κάποια στοιχεία (στηριζόμενος και λίγο στις δικές μας γνώσεις).

Σε όλες τις συζητήσεις, οι Κουβανοί μάς επισήμαναν (με περηφάνια) τις παροχές που τους προσφέρει το καθεστώς, όπως η δωρεάν πρόσβαση σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης[10](παρεμπίπτοντως το Πανεπιστήμιο της Αβάνα ήταν ένα πραγματικό στολίδι, με πάνω από 30.000 φοιτητές και 15 τμήματα), χωρίς διακρίσεις, η πρόνοια για στέγαση καθώς και η ιατρική περίθαλψη[11], όπου το κράτος αναλαμβάνει εξολοκλήρου το κόστος αυτό. Θυμάμαι όταν ο σπιτονοικοκύρης μας μάς μιλούσε για τις συχνές επισκέψεις στο νοσοκομείο λόγω επιπλοκών της εγκύου κόρης του, χωρίς να ανησυχεί (τουλάχιστον ως προς αυτό) για τα έξοδα. Επίσης, για την εργασιακή ασφάλεια, καθώς το κράτος ακολουθεί πολιτική πλήρους απασχόλησης, έχοντας την ευχέρεια ακόμη και να «δημιουργεί» τις πιο ευφάνταστες θέσεις εργασίας που μπορεί να σκεφτεί κανείς – κάτι σαν την πολιτική του ελληνικού κράτους προ μνημονίων – προκειμένου να πετύχει το στόχο αυτό.

Από την άλλη, η αδυναμία των μισθών του δημοσίου (δεν ξεπερνούσαν τα 30 CUC[12] τον μήνα) να καλύψουν τις καθημερινές τους ανάγκες (το κόστος ζωής είναι αρκετά χαμηλό αλλά σε καμιά περίπτωση δεν καλύπτεται από το ποσό αυτό), ήταν μόνιμο παράπονό τους (πολλοί από αυτούς στρέφονται στην παραοικονομία για ένα συμπληρωματικό εισόδημα). Επιπλέον, η φορολογία στις υπηρεσίες διαμονής, εστίασης, μεταφοράς κλπ ανέρχεται στο ιλιγγιώδες 85% (υπάρχουν και χειρότερα δηλαδή), ενώ οι διάφορες συνεταιριστικές οργανώσεις υποχρεούνται στην παράδοση του 90% της γεωργικής παραγωγής στο κράτος. Πολλοί ήταν αυτοί που μου επισήμαναν την έλλειψη προοπτικών για αυτό-απασχόληση (αν και οι τελευταίες μεταρρυθμίσεις της περιόδου 2011-15, έχουν κάπως χαλαρώσει τους περιορισμούς για ιδιωτικές πρωτοβουλίες σε κλάδους όπως οι υπηρεσίες σίτισης, το λιανικό εμπόριο), όπως επίσης και τη δυσκολία απόκτησης διαρκών καταναλωτικών αγαθών (λόγω γραφειοκρατίας και υψηλών δασμών), όπως ηλεκτρικές συσκευές, αυτοκίνητα κλπ.

Βέβαια, στο τέλος δεν μπορούσα να συγκρατηθώ και να μην ρωτήσω την γνώμη τους για την επανάσταση. «Δεν μπορώ να πω ότι πέτυχε ούτε ότι απέτυχε, σίγουρα έγιναν κάποια πράγματα αλλά σε κάποια άλλα είμαστε πολύ πίσω.. αν μπορούσαν να γίνουν κάποιες ακόμα αλλαγές θα ήμασταν πολύ καλύτερα πιστεύω» μου εκμυστηρεύτηκε ένας Κουβανός, από τους λίγους που τράβηξα την συζήτηση λίγο παραπάνω (ο ίδιος ήταν ενεργό μέλος της τοπικής Επιτροπής για την Υπεράσπιση της Επανάστασης[13]). «Βέβαια, παρά τα σημαντικά λάθη που γίνονται, πιστεύω ότι κάνουν ό,τι μπορούν (σσ η κεντρική κυβέρνηση)», πρόσθεσε.
Και για τον Fidel (παρεμπιπτόντως, οι εικόνες του και γιγαντοαφίσες του δεσπόζουν σε όλα τα κτήρια, τα γραφεία, στους δρόμους.. λίγο πολύ παντού): Όλοι είχαν και από κάτι να του «σύρουν», αλλά πάντοτε στο τέλος μιλούσαν με έναν ασυγκράτητο θαυμασμό (ίσως και με μια μικρή δόση νοσταλγίας): «…ήταν, όμως, σπουδαίος άνδρας, είχε ένα επιβλητικό παρουσιαστικό.. τον θυμόμαστε που μιλούσε με τις ώρες στην κεντρική πλατεία… μας γοήτευε όλους», μας λέγανε χαρακτηριστικά (δηλαδή περίπου όπως εμείς σήμερα μιλάμε για τον Αντρέα 😀 ).

Ορέστης (26.01.2019)


Είναι η πρώτη φορά που φιλοξενώ στο ιστολόγιο κείμενο φίλων, μπαίνοντας με αυτό τον τρόπο στη θέση του αναγνώστη.

Προτού ακόμη τα παιδιά ξεκινήσουν αυτό το ξεχωριστό ταξίδι, ήμουν ανυπόμονος να ακούσω την εμπειρία τους σε αυτό το μέρος που πάντοτε θα συναρπάζει τον κάθε ταξιδιώτη.

Πριν λίγες μέρες, βρεθήκαμε με τον Ορέστη σε ένα καφέ για να μου διηγηθεί από κοντά τις εντυπώσεις του από το ταξίδι. Από τη συζήτηση βέβαια δεν θα μπορούσε να λείψει η Όλγα, έστω και διαμέσου της τεχνολογίας (βιντεο-κλήση) καθώς βρισκόταν λίγο μακριά μας (Μεσολόγγι).

Από τα πολλά που είπαμε, τους ρώτησα τελικά τι ήταν αυτό που τους έμεινε περισσότερο, τι δεν τους άρεσε και πως θα περιέγραφαν σε λίγες φράσεις αυτό το ταξίδι, τις οποίες και παραθέτω:

Όλγα: “Το ταξίδι ήταν μοναδικό και οι άνθρωποι εκεί υπέροχοι. Προβληματίστηκα με το χαμηλό βιοτικό τους επίπεδο καθώς και από το ότι δεν τους δίνεται η δυνατότητα να βγουν από τη χώρα. Κι αυτό επηρεάζει με κάποιο τρόπο την συμπεριφορά τους απέναντί σου, ειδικότερα με αυτούς που έρχεσαι πιο κοντά (συνομήλικους κυρίως), με άλλα λόγια σε βλέπουν σαν διαβατήριο προκειμένου να τους προσφέρεις μια δυνατότητα φυγής, καθώς πιστεύουν ότι ο έξω κόσμος θα τους προσφέρει μια καλύτερη μοίρα.
Στα θετικά, κρατάω την ενότητα του κόσμου, την κοινωνικότητά τους (μου άρεσε που σε χαιρετούσαν στο δρόμο ακόμα και αν δεν σε γνωρίζουν) και το πόσο χαρούμενοι και εξωστρεφείς είναι. Επίσης, εντυπωσιάστηκα από τους δημόσιους χώρους τους (τα πάρκα, τις πλατείες) πόσο προσεγμένοι και άνετοι είναι. Φυσικά, ξετρελάθηκα από την μαγεία της θάλασσας της Καραϊβικής ενώ δεν θα ξεχάσω ποτέ την συγκίνηση που ένιωσα μέσα στο μαυσωλείο του Che.
Πως θα περιέγραφα το ταξίδι με μια φράση; Ότι εκεί ζεις την πραγματικότητα της κάθε στιγμής!!!”

Ορέστης: “Η Κούβα είναι ένα μέρος μυστηριακό… αφήνεις τον εαυτό σου να χαθεί ανάμεσα στα σοκάκια και στις μουσικές τους. Είναι σαν να παίζεις σε ταινία. Επίσης, οι άνθρωποι, που, παρά τη φτώχια τους δείχνουν να χαίρονται τις μικρές απολαύσεις της ζωής, κάτι που ο δυτικός άνθρωπος φαίνεται να έχει ξεχάσει.
Από την άλλη, ένιωσα λίγο τις επιπτώσεις που φαίνεται να επιφέρει η αύξηση του μαζικού τουρισμού (πλέον η μεγαλύτερη πηγή εσόδων), αναγκαίο κακό για την οικονομική επιβίωση της χώρας, εντούτοις με τίμημα να καθιερώνεται σταδιακά ένα σύστημα δύο κατηγοριών πολιτών (οι εύποροι, ασχολούμενοι με τον τουρισμό, και οι άλλοι) αλλά και ένα είδος, θα λέγαμε, «τουριστικού απαρτχάιντ», όπου πολλά μέρη μέσα στην ίδια τους τη χώρα είναι απροσπέλαστα από τους Κουβανούς.
Μια φράση για το ταξίδι; Το απόφθεγμα στην αρχή του άρθρου με καλύπτει πλήρως: “Η Κούβα είναι ίσως το μόνο μέρος στον κόσμο όπου μπορείς να είσαι ο εαυτός σου και κάτι περισσότερο από τον εαυτό σου την ίδια στιγμή!!”..”


Τo blog ευχαριστεί θερμά τους δύο φίλους για την εμπειρία που μοιράστηκαν και επιστρέφει σύντομα με ιστορίες από τη “χώρα της φωτιάς” aka Αζερμπαϊτζάν.



[1] Son: Η κατεξοχήν παραδοσιακή μουσική της Κούβας, από την οποία προέκυψαν τα υπόλοιπα είδη της κουβανικής μουσικής, με το λυρικό της μέτρο και τον χαρακτηριστικό ρυθμό των claves (δύο μικρά, ξύλινα, κυλινδρικά ραβδάκια που, όταν αλληλοκρούονται, παράγουν ένα χαρακτηριστικό ρυθμικό τόνο).

[2] Rumba: Προέρχεται από την πρώιμη αφρο-κουβανική κουλτούρα. Τα διάφορα χορευτικά που την συνοδεύουν αναπαριστούν σκηνές από την παράδοσή τους, όπως το μάζεμα της σοδειάς ή την τέχνη του ερωτικού καλέσματος.

[3] Camilo Cienfuegos: Ο τρίτος κατά σειρά – μαζί με τον Fidel και τον Che – Comandante, από τους πλέον αγαπητούς ήρωες της Επανάστασης, ο οποίος σκοτώθηκε σε αεροπορικό κάποιους μήνες μετά την Επανάσταση σε ηλικία μόλις 27 ετών.

[4] Paladares: μικρά, ιδιόκτητα, οικογενειακά εστιατόρια, (max 12 τραπεζιών) που αν και στην αρχή απαγορεύονταν, εντούτοις πλέον είναι πολύ διαδεδομένα και αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της τουριστικής του παράδοσης (αν και αρκετά από αυτά έχουν αρκετά εμπορευματοποιηθεί).

[5] Την εν λόγω διαφήμιση μπορεί να την δει κανείς εδώ:

[6] Baracoa: Μια μικρή πόλη στο ΝΑ άκρο του νησιού, στην επαρχία Guantanamo, όπου βρίσκεται η ομώνυμη ναυτική βάση των ΗΠΑ εδώ και πάνω από έναν αιώνα.

[7] Τα οστά των οποίων εντοπίστηκαν και ανακτήθηκαν από ένα μαζικό τάφο στην Βολιβία το 1997 για να τοποθετηθούν την ίδια χρονιά στο μνημείο.

[8] Taino: Αυτόχθονη φυλή που αποτέλεσε τους πρώτους κατοίκους του νησιού στην προκολομβιανή εποχή. Δυστυχώς μεγάλο μέρος του πληθυσμού τους εξοντώθηκε ως αποτέλεσμα ασθενειών, συνθηκών σκλαβιάς και γενοκτονίας από τους Ισπανούς Conquistadores (για το σκοτεινό παρελθόν που λέγαμε).

[9] «Ζω για να τη διηγούμαι».

[10] Σημειώνεται ότι η Κούβα έχει να επιδείξει ένα από τα υψηλότερα επίπεδα εκπαίδευσης και από τα χαμηλότερα επίπεδα αναλφαβητισμού ανάμεσα στις χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου.

[11] Η Κούβα κατέχει την υψηλότερη θέση στον δείκτη γιατρός/κάτοικο.

[12] Στην Κούβα λειτουργεί ένα ιδιόρρυθμο σύστημα όπου κυκλοφορούν δύο διαφορετικά νομίσματα, τα pesos cubanos (CUP) για τους ντόπιους και τα pesos convertibles (CUC) για τους τουρίστες (1 € = 1,1 CUC).

[13] Επιτροπές για την Υπεράσπιση της Επανάστασης: θεσμοθετημένες ομάδες με σκοπό τον σχεδιασμό και την ανάληψη δράσεων σχετικά με ζητήματα την περιοχής τους, «διαφυλάσσοντας παράλληλα την σοσιαλιστική ιδεολογία».  Αν και στο παρελθόν ήταν πολύ πιο ενεργή (κυρίως εν μέσω πολιτικών εντάσεων), πλέον, απ’ ότι κατάλαβα, λειτουργεί ως μια τυπική επιτροπή γειτονιάς.

Τα φωτογραφικά κλικ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.